Düşünce Deneyi

Avagadro

Diğer bilim insanlarından farklı olarak Avogadro, elementlerin sadece tek atomlar halinde bulunmayabileceğini düşünüyordu. Ona göre molekül adını verdiği atom grupları mevcuttu. Avogadro birkaç farklı molekül tanımı yaptı. Bunlar bileşik molekülü, element molekülü ve temel molekül tanımlarıydı. Gazlar için düşündüğü moleküller birbirine bağlı iki atomdan oluşuyordu. Bunun yanında üçlü, dörtlü, beşli atom gruplarından oluşan moleküller olduğunu da düşünüyordu.

Amadeo Avogadro

1811 yılı içerisinde su, nitrik asit, bazı azot oksitler, amonyak, karbon monoksit ve hidrojen klorür gibi bazı bileşiklerin molekül formüllerini doğru olarak açıkladı. Aklındaki molekül kavramını daha da geliştiren Avogadro, 1821 yılında etil alkolün (C2H6O) ve dietil eterin (C4H10O) formüllerini doğru olarak tahmin etti.

Avogadro’nun ortaya attığı bu hipotez büyük tartışma konusu oldu ve uzun süre kabul edilmedi. Ta ki 1858 yılına kadar. Avogadro, diğer kimyacılardan farklı olarak düşünce deneyini kullanmıştır. Bu bilgilerin tamamını laboratuvarda çalışmadan elde etmesiyle diğer kimyacılardan ayrılır.

Öğretmenler için öneriler

Yukarıdaki hikâyede Avogadro hipotezinin ortaya çıkışında takip edilen bilimsel yönteme yer verilmiştir. Bu kısımda Avogadro’nun diğer bilim insanlarından farklı olarak düşünce deneyini kullandığı metin içerisinden alıntılar yapılarak öğrencilere anlatılabilir. Bu kısımdaki bilgiler ile kimya biliminde sadece tek bir yöntem olmadığı, farklı bilimsel yöntemlerin de var olduğu ve çeşitli yollar ile günümüzdeki kimya bilgisinin oluştuğu vurgulanabilir.

Son paragrafta belirtilen, Avogadro’nun görüşünün diğer bilim insanlarınca kabul edilmemesi öğrencilere “Sizce diğer bilim insanları Avogadro’nun görüşünü kabul etmemekte haklı mı?” sorusu sorularak sınıf içerisinde tartışılabilir.

Galileo

Galileo’ya göre dünyada fenomenler ve beklenmedik olaylar vardı. Fenomenler evrenseldi ve fiziksel gerçeklikleri tanımlayabilirlerdi. Beklenmedik olaylar ise raslantı sonucu ortaya çıkan ve tekrar

Galileo Galilei

edilemeyen değişkenlerdi. Mekanik alanı da rastlantıları değil fenomenleri açıklamayı amaçlamalıydı. Galileo olayları açıklayabilmek için deneylere olayları üretme görevini yüklemişti. Fakat bazı fenomenlerin açıklanması için somut olarak ortaya konulması oldukça güçtü. Güneşten dünyaya bakmak gibi…

Galileo da düşüncelerini deneylerle destekleyemediğinde düşünce deneylerine başvuruyordu. Kopernik’in düşüncelerini desteklemek için de düşünce deneyine başvurmuştu. Bu düşünce deneyinin amacı dünyanın nesneler üzerinde etkilerinin algılanabilir olmadığını göstermekti.

Galileo belki de hareket eden bir gemide her şeyin kusursuz işlediği somut bir deney de düşünmüştü. Fakat sallanan bir gemide deneyin kusursuz olamayacağını fark etmiş olmalıydı ki düşünce deneylerine başvurmuştu. Bu sayede deneyi etkileyecek geminin hareketine ilişkin rastlantıları da ortadan kaldırmış oluyordu.

Öğretmenler için öneriler

Bilimsel kavramların ortaya çıkışında bilim adamlarının kullandıkları bilimsel yöntemin önemli rolü olmuştur. Tarihi süreçte farklı bilim adamlarının farklı bilimsel yöntemler kullandıkları görülebilmektedir. “Güneş mi dönüyor Dünya mı?” hikâyesi anlatıldıktan sonra öğrencilere “Galileo ve Düşünce Deneyleri” hikâyesi ile Galileo’nun bu fikre nasıl ulaştığı anlatılabilir. Aynı zamanda, düşünce deneylerinin de bilimsel yöntemlerden biri olduğu bilimin sadece somut deney ve gözlemlerle yapılmadığı fikri öğrencilerde oluşturulabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir